مدرس حوزه و دانشگاه:
گذشت از دیگران راه سعادتمندی در پیشگاه الهی است
حجتالاسلام والمسلمین محمدرضا اعوانی گفت: ظلم نسبت به انسان دیگر اهمیت بیشتری دارد و خدا نسبت به آن حساستر است، البته اینکه از کسی که نسبت به ما ظلم کرده گذشت کنیم کار سختی است اما ما باید از امام سجاد(ع) الگو بگیریم و برخورد درست و منطقی نسبت به این موضوع داشته باشیم.
به گزارش ایکنا از لرستان، حجتالاسلام والمسلمین محمدرضا اعوانی، مدرس حوزه و دانشگاه، شامگاه دوشنبه، 10 آذرماه در نشست مجازی «آشنایی با معارف تربیتی صحیفه سجادیه» ویژه طلاب لرستانی که از سوی معاونت فرهنگی ـ تبلیغی مدیریت حوزههای علمیه خواهران لرستان برگزار شد، با اشاره به جایگاه والای دعاهای امام سجاد(ع)، اظهار کرد: دعای سیونهم صحیفه سجادیه دعای طلب عفو، رحمت و بخشش است و انسان در هر مرتبهای که باشد، بینیاز از این طلب نیست.
وی با بیان اینکه اساس وجود انسان با خطا آمیخته است و همین امر ضرورت رجوع دائمی به دامن رحمت الهی را دوچندان میکند، افزود: خدای متعال در آیه ۲۰ سوره نور میفرماید: «وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَتُهُ...» یعنی اگر فضل و رحمت خدا نبود، انسان در معرض مجازات سخت قرار میگرفت.
اعوانی سپس به بند اول دعا اشاره کرد که میفرماید: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ اكْسِرْ شَهْوَتِي عَنْ كُلِّ مَحْرَمٍ، وَ ازْوِ حِرْصِي عَنْ كُلِّ مَأْثَمٍ، وَ امْنَعْنِي عَنْ أَذَى كُلِّ مُؤْمِنٍ وَ مُؤْمِنَةٍ، وَ مُسْلِمٍ وَ مُسْلِمَةٍ» و در توضیح این بخش، گفت: امام سجاد(ع) نخست صلوات میفرستد و سپس از خدا میخواهد شهوت را در برابر حرام بشکند، حرص را از گناه دور کند و دست انسان را از آسیب رساندن به مؤمنان باز دارد؛ چرا که ریشه بسیاری از خطاها همین سه عامل است.
وی با بیان اینکه آنچه مانع کمال انسان میشود، شهوات بیمهار و حرصهای هلاکتکننده است، ادامه داد: همه ما در هر جایگاه و مرتبهای که قرار داریم نیازمند به عفو و رحمت خدای متعال هستیم.
این مدرس حوزه علمیه با اشاره به اینکه انسان چون خطاکار است لذا همیشه نیاز دارد چه برای بخشش گناهانش و چه برای ارتقای ایمان از خدا عفو و رحمت طلب کند، افزود: امام سجاد(ع) ریشه تمام مشکلات را نافرمانی از خدای متعال میداند و اگر انسان نسبت به این موضوع خوب توجه کند آن را تصدیق خواهد کرد کمااینکه در روایات داریم که «حُب دنیا راس تمام خطاهاست» این در حالی است خدای متعال که انسان را خلق کرده است، خوب میداند او چه کار میکند و چگونه میتواند به راه صحیح هدایت شود لذا چیزهایی که مانع رسیدن انسان به کمال است را تبیین میکند.
وی با اشاره به اینکه امام سجاد(ع) از خدای متعال میخواهد شهوت و حرص را از او دور کند، اظهار کرد: خواستن هر چیزی اگر از راه حلال باشد ضرری را متوجه انسان نمیکند فقط در حرام است که انسان متضرر میشود.
اعوانی علاقه شدید نسبت به چیزی را حرص دانست و افزود: امام سجاد(ع) در بند دوم دعا «اللَّهُمَّ وَ أَيُّمَا عَبْدٍ نَالَ مِنِّي مَا حَظَرْتَ عَلَيْهِ، وَ انْتَهَكَ مِنِّي مَا حَجَزْتَ عَلَيْهِ، فَمَضَى بِظُلَامَتِي مَيِّتاً، أَوْ حَصَلَتْ لِي قِبَلَهُ حَيّاً فَاغْفِرْ لَهُ مَا أَلَمَّ بِهِ مِنِّي، وَ اعْفُ لَهُ عَمَّا أَدْبَرَ بِهِ عَنِّي، وَ لَا تَقِفْهُ عَلَى مَا عَنْهُمْ فِيَّ، وَ لَا تَكْشِفْهُ عَمَّا اكْتَسَبَ بِي، وَ اجْعَلْ مَا سَمَحْتُ بِهِ مِنَ الْعَفْوِ ارْتَكَبَ، وَ تَبَرَّعْتُ بِهِ مِنَ الصَّدَقَةِ عَلَيْهِمْ أَزْكَي صَدَقَاتِ الْمُتَصَدِّقِينَ، وَ أَعْلَي صِلَاتِ الْمُتَقَرِّبِينَ» فرموده است: «خدایا! هر بندهای نسبت به من مرتکب کاری شده که آن کار را بر او حرام کردی؛ یا پرده حرمت مرا که دریدنش را بر او ممنوع کردی، دریده؛ پس زیر بار ستمی که بر من داشته مرده؛ یا در حالی که هنوز زنده است، حقی از من برعهده او ثابت است؛ پس او را نسبت به ستمی که بر من روا داشته بیامرز و در رابطه با حقی که از من پایمال کرده از او گذشت کن و درباره آنچه با من کرده او را دنبال نکن و به خاطر گناهانی که با ستم بر من مرتکب شده رسوایش نساز و این عفو و گذشتم را از آنان و چشمپوشی و کار نیکی که بدون چشمداشت نسبت به آنان انجام دادم، از پرفایدهترین صدقات صدقه دهندگان و بالاترین عطاهای مقربین پیشگاهت، قرار ده.»
این مدرس سواد رسانه با بیان اینکه از نگاه امام سجاد(ع) اذیت کردن مؤمن گناه بسیار بزرگی است بنابراین به خاطر اهمیت این موضوع به خدای متعال پناه میبرد و حضرت در این دعا بندی را پناه بردن به خدا از اینکه مؤمنی را اذیت کند، اختصاص داده است، گفت: ظلم بر سه قسم است ظلم انسان نسبت به خدا، ظلم انسان نسبت به خودش و ظلم انسان نسبت به انسان دیگر، که با توجه به این بند از دعای امام سجاد(ع) ظلم نسبت به انسان دیگر اهمیت بیشتری دارد و خدا نسبت به آن حساستر است، البته اینکه از کسی که نسبت به ما ظلم کرده گذشت کنیم کار سختی است اما ما باید از امام سجاد(ع) الگو بگیریم و برخورد درست و منطقی نسبت به این موضوع داشته باشیم.
حجتالاسلام اعوانی با بیان اینکه البته گذشت از ظلم ظالم به معنای ظالمپروری نیست، ادامه داد: خدای متعال در آیه 22 سوره نور «... وَلَا يَأْتَلِ أُوْلُوا الْفَضْلِ مِنكُمْ وَالسَّعَةِ أَن يُؤْتُوا أُوْلِي الْقُرْبَى وَالْمَسَاكِينَ وَالْمُهَاجِرِينَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلْيَعْفُوا وَلْيَصْفَحُوا أَلَا تُحِبُّونَ أَن يَغْفِرَ اللَّهُ لَكُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ» در این رابطه فرموده است: «... و بايد عفو كنند و گذشت نمايند مگر دوست نداريد كه خدا بر شما ببخشايد و خدا آمرزنده مهربان است».
این مدرس حوزه علمیه به بند سوم دعا «وَ عَوِّضْنِي مِنْ عَفْوِي عَنْهُمْ عَفْوَكَ، وَ مِنْ دُعَائِي لَهُمْ رَحْمَتَكَ حَتَّى يَسْعَدَ كُلُّ وَاحِدٍ مِنَّا بِفَضْلِكَ، وَ يَنْجُوَ كُلٌّ مِنَّا بِمَنِّكَ» اشاره کرد و افزود: امام سجاد(ع) در این بند از دعا فرموده است: «و در برابر گذشت من از آنان عفوت و در مقابل دعایم برای آنان رحمتت را عوض قرار ده؛ تا هر یک از ما به سبب فزون بخشیات سعادتمند شویم؛ و هر کداممان بهخاطر احسانت رستگار گردیم».
اعوانی با اشاره به اینکه انسان آنقدر باید روح بزرگی داشته باشد که بتواند از حق خودش در برابر ظلمی که نسبت به او شده گذشت نماید، اظهار کرد: امام سجاد(ع) در برابر این گذشت صدقهای را از خدا طلب میکند و در بند چهارم دعا این گونه از خدا طلب میکند: «اللَّهُمَّ وَ أَيُّمَا عَبْدٍ مِنْ عَبِيدِكَ أَدْرَكَهُ مِنِّي دَرَكٌ، أَوْ مَسَّهُ مِنْ نَاحِيَتِي أَذًى، أَوْ لَحِقَهُ بِي أَوْ بِسَبَبِي ظُلْمٌ فَفُتُّهُ بِحَقِّهِ، أَوْ سَبَقْتُهُ بِمَظْلِمَتِهِ، فَصَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ أَرْضِهِ عَنِّي مِنْ وُجْدِكَ، وَ أَوْفِهِ حَقَّهُ مِنْ عِنْدِكَ؛ خدایا! هر یک از بندگانت که از سوی من صدمهای به او متوجه شده، یا از سوی من آزاری به او رسیده، یا از من یا به سبب من ستمی بر او شده و از پی آن ستم، به گونهای حقش را پایمال کردهام که بازگرداندن آن حق برایش ممکن نیست؛ یا با حقی که بر عهده من دارد، چنان از او پیشی گرفتهام و از دستش فرار کردهام که یافتن من برای گرفتن حقش به هیچ عنوان برایش میسر نیست؛ در عین همه این امور بر محمد و آلش درود فرست و آن صاحب حق را به توانگری خود از من راضی کن و حقش را به طور کامل از نزد خود بپرداز».
این مدرس سواد رسانه با بیان اینکه ما نیازمند به عفو و رحمت خدا هستیم لذا باید از امام سجاد(ع) برای چگونگی دعا کردن الگو بگیریم، اضافه کرد: امام سجاد(ع) در ادامه دعا به سختی عقوبت و اینکه اگر خدا بر پایه حق مکافات کند انسان هلاک و نابود خواهد شد به رحمانیت و رحیمیت خدا اشاره میکند و در بند هفتم دعا «أَسْتَوْهِبُكَ يَا إِلَهِي نَفْسِيَ الَّتِي لَمْ تَخْلُقْهَا لَِتمْتَنِعَ بِهَا مِنْ سُوءٍ، أَوْ لِتَطَرَّقَ بِهَا إِلَى نَفْعٍ، وَ لَكِنْ أَنْشَأْتَهَا إِثْبَاتاً لِقُدْرَتِكَ عَلَى مِثْلِهَا، وَ احْتِجَاجاً بِهَا عَلَي شَكْلِهَا» فرموده است: «ای خدای من! از تو میخواهم که وجودم را به من ببخشی؛ وجودی که آن را خلق نکردی تا به وسیلۀ آن خودت را از شری باز داری، یا به سبب آن به سودی راه یابی؛ بلکه آن را آفریدی تا قدرتت را بر آفرینشِ نظیر آن به اثبات رسانی و برهان و حجّتی بر ایجاد مانند آن در آخرت قرار دهی».
این مدرس حوزه علمیه با بیان اینکه از نگاه امام سجاد(ع) خدای متعال به واسطه خلق انسان سودی نبرده فقط خواسته ثابت کند چه موجود قدرتمندی است، این در حالی است که در آیاتی از قرآن از خدای متعال بهعنوان منشأ رحمت یاد شده است، ادامه داد: امام سجاد(ع) در بند نهم این دعا «وَ هَبْ لِنَفْسِي عَلَى ظُلْمِهَا نَفْسِي، وَ وَكِّلْ رَحْمَتَكَ بِاحْتِمالِ إِصْرِي، فَكَمْ قَدْ لَحِقَتْ رَحْمَتُكَ بِالْمُسِيئِينَ، وَ كَمْ قَدْ شَمِلَ عَفْوُكَ الظَّالِمِينَ» فرموده است: «خدایا! وجودم را به خاطر ستم بر خود بر من ببخش و رحمتت را به برداشتن بار سنگین گناه از دوشم، بر من بگمار؛ چه بسیار رحمتت به بدکاران رسیده و چه فراوان گذشت و عفوت شامل ستمکاران شده».
این مدرس دانشگاه با اشاره به اینکه انسان باید نسبت به خدا هم خوف و هم رجا(ترس و امید) داشته باشد، کمااینکه خدای متعال خطاب به پیامبراکرم(ص) فرموده است: «ما تو را بشارت دهنده و انذار کننده فرستادیم»، اظهار کرد: امام علی(ع) در خطبه 88 نهجالبلاغه نیز در این رابطه فرموده است: «دوستدارترین بندگان نزد خدا کسی است که تمام وجودش خوف خدا باشد».
وی با بیان اینکه امام سجاد(ع) در بند دهم دعا «وَ اجْعَلْنِي أُسْوَةَ مَنْ قَدْ أَنْهَضْتَهُ بِتَجَاوُزِكَ عَنْ مَصَارِعِ الْخَاطِئِينَ، وَ خَلَّصْتَهُ بِتَوْفِيقِكَ مِنْ وَرَطَاتِ الْمجْرِمِينَ، فَأَصْبَحَ طَلِيقَ عَفْوِكَ مِنْ إِسَارِ سُخْطِكَ، وَ عَتِيقَ صُنْعِكَ مِنْ وَثَاقِ عَدْلِكَ» اینگونه از خدا طلب میکند: «و مرا سرمشق کسانی قرار ده که آنان را به گذشتت از افتادن در افتادنگاههای خطاکاران سرپا نگاه داشتی و به توفیقت از ورطههای تبهکاران رها کردی، پس در سایۀ گذشتت از اسارت خشمت رها شد و به دست احسانت از بند عدالتت به آزادی رسید».
اعوانی با اشاره به بندهایی دیگر از دعای امام سجاد(ع) در باب رحمانیت خدای متعال، اظهار کرد: امام سجاد(ع) در بند پایانی دعا «تَعَالَى ذِكْرُكَ عَنِ الْمَذْكُورِينَ، وَ تَقَدَّسَتْ أَسْمَاؤُكَ عَنِ الْمَنْسُوبِينَ، وَ فَشَتْ نِعْمَتُكَ فِي جَمِيعِ الْمخْلُوقِينَ، فَلَكَ الْحَمْدُ عَلَى ذَلِكَ يَا رَبَّ الْعَالَمِينَ»، میفرماید: «یادت از یاد شدگان برتر است و نامهایت از آنچه که منسوبین به آن نامیده میشوند، پاک و منزه است؛ و نعمتت در میان تمام آفریدهها پراکنده و پخش است. تو را بر تمام آنچه از اوصافت بیان شد سپاس؛ ای پروردگار جهانیان».
انتهای پیام مطالب مرتبط
