چگونگی دعای امام سجاد(ع) هنگام رویت هلال ماه

به گزارش ایکنا از لرستان، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدرضا اعوانی، مدرس حوزه و دانشگاه، شامگاه، 29 دی‌ماه در نشست مجازی «آشنایی با معارف تربیتی صحیفه سجادیه» که از سوی معاونت فرهنگی ـ تبلیغی مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران لرستان برای طلاب این استان برگزار شد، با بیان اینکه دعای چهل و سوم صحیفه سجادیه، دعای حضرت موقع دیدن هلال ماه نو هست، گفت: این یک سنت حسنه و مورد تأکید پیشوایان دین است که وقتی انسان هلال ماه نو را می‌بیند، دعا کند.

وی با اشاره به اینکه البته در رابطه با هلال ماه مبارک رمضان دعاهای دیگری از ائمه معصوم(ع) آمده است اما این دعای امام سجاد(ع) درباره رویت هلال هر ماه قمری است و گویی خدای متعال ما را به عبادت خودش توجه می‎دهد، افزود: دعا مغز عبادت است و غفلت از دعا در واقع غفلت از یاد خدای متعال و دستورات اوست.

این مدرس حوزه علمیه ادامه داد: ماه از جالب‌ترين و زيباترين ستاره‌های آسمان است. در پرتو نورش ظلمت شب را از بین می‌برد و با شكل‌گيرى‌هاى مختلفش صفحه زيباى آسمان را زيباتر مى‌كند. چون به‌صورت هلال خودنمايى كند ورود ماه جديد را خبر مى‌دهد و زمانى كه رخساره‌ پنهان مى‌نمايد و در آسمان دیده نمی‌شود، پايان يافتن ماه را اطلاع مى‌دهد لذا این ماه با این همه تغییر و تأثیر در عالم در خدمت کار جدیدی برای انسان است.

اعوانی با بیان اینکه آفرینش ماه و حرکت آن نشانه‌ای از تدبیر خداست و سفارش شده که انسان از خدای متعال به میمنت آغاز ماه جدید درخواست توبه، سلامتی، ایمن بودن از بدی‌ها و...  را داشته باشد، اظهار کرد: امام سجاد(ع) در بند اول دعا «أَيُّهَا الْخَلْقُ الْمُطِيعُ، الدَّائِبُ السَّرِيعُ، الْمُتَرَدِّدُ فِي مَنَازِلِ التَّقْدِيرِ، الْمُتَصَرِّفُ فِي فَلَكِ التَّدْبِيرِ» ماه را با صفاتی از جمله آفریدۀ فرمان‌بردار و تلاش‌گر شتابان و رفت و آمد کننده در منازل معین‌شده و تصرف کننده در فلک تدبیر مورد خطاب قرار می‌دهد.

وی به آیه 40 سوره یس «لَا الشَّمْسُ يَنبَغِي لَهَا أَن تُدْرِكَ الْقَمَرَ وَلَا اللَّيْلُ سَابِقُ النَّهَارِ وَكُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ؛ نه خورشيد را سزد كه به ماه رسد و نه شب بر روز پيشى جويد و هر كدام در سپهرى شناورند» اشاره کرد و افزود: «الدَّائِبُ» در اینجا به موجودی گفته می‌شود که ادامه می‌دهد و حرکتش مستمر است.

این مدرس حوزه و دانشگاه با اشاره به اینکه به واسطه حرکت ماه است که روزها و به‌دنبال آن سال‌ها شکل می‌گیرد، گفت: امام سجاد(ع) در بند دوم دعا «آمَنْتُ بِمَنْ نَوَّرَ بِكَ الظُّلَمَ، وَ أَوْضَحَ بِكَ الْبُهَمَ، وَ جَعَلَكَ آيَةً مِنْ آيَاتِ مُلْكِهِ، وَ عَلَامَةً مِنْ عَلَامَاتِ سُلْطَانِهِ، وَ امْتَهَنَكَ بِالزِّيَادَةِ وَ النُّقْصَانِ، وَ الطُّلُوعِ وَ الْأُفُولِ، وَ الْإِنَارَةِ وَ الْكُسُوفِ، فِي كُلِّ ذَلِكَ أَنْتَ لَهُ مُطِيعٌ، وَ إِلَى إِرَادَتِهِ سَرِيعٌ» می‌فرماید: «ایمان آوردم به کسی که به سبب تو، تاریکی‌ها را روشن کرد؛ آنچه را با حواس، به سختی می‌توان یافت، به وسیلۀ تو آشکار ساخت؛ و تو را دلیلی از دلایل فرمانروایی‌اش بر هستی و نشانه‌ای از نشانه‌های سلطنت و قدرتش قرار داد؛ و تو را به زیادی و کاهش یافتن و طلوع و غروب و تابندگی و گرفتگی، به خدمت گرفت. در تمام این حالات فرمان‌بردار اویی و به سوی خواسته‌اش شتابانی».

اعوانی با اشاره به اینکه از نگاه امام سجاد(ع) ماه یکی از نشانه‌های خداست که عظمت خدای متعال را نشان می‌دهد، افزود: امام سجاد(ع) در بند سوم دعا «سُبْحَانَهُ مَا أَعْجَبَ مَا دَبَّرَ فِي أَمْرِكَ وَ أَلْطَفَ مَا صَنَعَ فِي شَأْنِكَ جَعَلَكَ مِفْتَاحَ شَهْرٍ حَادِثٍ لِأَمْرٍ حَادِثٍ» می‌فرماید: «چه شگفت است تدبیری که در برنامۀ تو به کار برده و چه دقیق است آنچه در شأن تو انجام داده؛ تو را کلید ماهی جدید، برای کاری جدید قرار داده».

این مدرس حوزه علمیه با اشاره به اینکه امام سجاد(ع) تعجب و شگفتی خود از امر خدای متعال نسبت به این خلقت عظیم یعنی «ماه» را با کلمه «سبحانه» نشان می‌دهد و خدا را تسبیح می‌کند، اظهار کرد: امام سجاد(ع) در بند سوم دعا «سُبْحَانَهُ مَا أَعْجَبَ مَا دَبَّرَ فِي أَمْرِكَ وَ أَلْطَفَ مَا صَنَعَ فِي شَأْنِكَ جَعَلَكَ مِفْتَاحَ شَهْرٍ حَادِثٍ لِأَمْرٍ حَادِثٍ» می‌فرماید: «چه شگفت است تدبیری که در برنامۀ تو به کار برده و چه دقیق است آنچه در شأن تو انجام داده؛ تو را کلید ماهی جدید، برای کاری جدید قرار داده» کمااینکه در جلد 84 بحارالانوار صفحه 5 حدیث 8 روایت شده است که پیامبراکرم(ص) فرمودند: هر کسی این ذکر را ده مرتبه بگوید چهار هزار گناه کبیره او را خدا می‌بخشد و او را از سکرات مرگ حفظ می‌کند، فشار قبر را از او می‌برد، صد هزار هول و هراس را در روز قیامت از او برطرف می‌کند او را از شر شیطان و لشکرهای او محفوظ می‌کند من خودم را آماده کردم برای هر هول و ولایی «لا اله الا الله» و برای هر هم و غمی «ماشاءالله» و برای هر نعتمی «الحمدلله» و برای هر چیزی که تعجب کردم «سبحان الله» بگویم».

اعوانی اضافه کرد: در آیه 5 سوره یونس «هُوَ الَّذِي جَعَلَ الشَّمْسَ ضِيَاء وَالْقَمَرَ نُورًا وَقَدَّرَهُ مَنَازِلَ لِتَعْلَمُواْ عَدَدَ السِّنِينَ وَالْحِسَابَ مَا خَلَقَ اللّهُ ذَلِكَ إِلاَّ بِالْحَقِّ يُفَصِّلُ الآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ» در این رابطه آمده است: «اوست كسى كه خورشيد را روشنايى بخشيد و ماه را تابان كرد و براى آن منزل‌هايى معين كرد تا شماره سال‌ها و حساب را بدانيد خدا اينها را جز به حق نيافريده است نشانه‏‌ها[ى خود] را براى گروهى كه مى‏‌دانند به روشنى بيان مى‏‌كند».

اعوانی با بیان اینکه امام سجاد(ع) در بند چهارم دعا «فَأَسْأَلُ اللَّهَ رَبِّي وَ رَبَّكَ، وَ خَالِقِي وَ خَالِقَكَ، وَ مُقَدِّرِي وَ مُقَدِّرَكَ، وَ مُصَوِّرِي وَ مُصَوِّرَكَ أَنْ يُصَلِّيَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ أَنْ يَجْعَلَكَ هِلَالَ بَرَكَةٍ لَا تَمْحَقُهَا الْأَيَّامُ، وَ طَهَارَةٍ لَا تُدَنِّسُهَا الآْثَامُ» ماه را مورد خطاب قرار می‌دهد و این‌گونه می‌فرماید: «از خداوند، پروردگارم و پروردگارت و آفریننده‌ام و آفریننده‌ات و حساب کننده‌ام و حساب کننده‌ات و صورتگرم و صورتگرت، درخواست می‌کنم که بر محمد و آلش درود فرستد و تو را هلال بابرکتی قرار دهد که گذشت روزگاران آن برکت را از بین نبرد؛ و هلال پاکی که گناهان، آلوده‌اش نکند.»

وی با اشاره به اینکه از نگاه امام سجاد(ع) گناه همه‌جوره حرام است و باید دقت کنیم هلال ماه را با گناه ناپاک نکنیم، ادامه داد: انسان اگر از سیئات دور باشد به سلامت خواهد بود کمااینکه سلامت واقعی این است که انسان روح و معنویتش سلامت باشد.

اعوانی به بند پنجم دعا «هِلَالَ أَمْنٍ مِنَ الآْفَاتِ، وَ سَلَامَةٍ مِنَ السَّيِّئَاتِ، هِلَالَ سَعْدٍ لَا نَحْسَ فِيهِ، وَ يُمْنٍ لَا نَكَدَ مَعَهُ، وَ يُسْرٍ لَا يُمَازِجُهُ عُسْرٌ، وَ خَيْرٍ لَا يَشُوبُهُ شَرٌّ، هِلَالَ أَمْنٍ وَ إِيمَانٍ وَ نِعْمَةٍ وَ إِحْسَانٍ وَ سَلَامَةٍ وَ إِسْلَامٍ» اشاره کرد و ادامه داد: امام سجاد(ع) در این بند از دعا از خدا می‌خواهد که این هلال ماه هلال ایمنی از بلاها و سلامتی از بدی‌ها، هلال خوش طالعی که نحسی در آن نباشد و با میمنتی که مشقت گرد آن نگردد و آسایشی که دشواری با آن مخلوط نشود و خیری که آمیخته به شر نگردد، هلال امن و امان و نعمت و احسان و سلامت و اسلام باشد.

وی ادامه داد: امام سجاد(ع) در بند ششم دعا «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ اجْعَلْنَا مِنْ أَرْضَى مَنْ طَلَعَ عَلَيْهِ، وَ أَزْكَى مَنْ نَظَرَ إِلَيْهِ، وَ أَسْعَدَ مَنْ تَعَبَّدَ لَكَ فِيهِ، وَ وَفِّقْنَا فِيهِ لِلتَّوْبَةِ، وَ اعْصِمْنَا فِيهِ مِنَ الْحَوْبَةِ، وَ احْفَظْنَا فِيهِ مِنْ مُبَاشَرَةِ مَعْصِيَتِكَ» با صلوات بر محمد و آل طاهرینش اینگونه از خدا طلب می‎کند که «خدایا! ما را از خشنودترین کسانی قرار ده که ماه نو بر آنان طلوع کرده و از پاکیزه‌ترین کسانی که به آن نگاه کرده و خوشبخت‌ترین کسانی که در آن به انجام هرگونه عبادت، از واجب و مستحب برخاسته‌اند؛ و ما را در این ماه به توبه موفق کن و از گناه حفظ فرما و از دست زدن به معصیتت، نگاه دار».

اعوانی اضافه کرد: امام سجاد(ع) در بند هفتم دعا نیز می‌فرماید: «وَ أَوْزِعْنَا فِيهِ شُكْرَ نِعْمَتِكَ، وَ أَلْبِسْنَا فِيهِ جُنَنَ الْعَافِيَةِ، وَ أَتْمِمْ عَلَيْنَا بِاسْتِكْمَالِ طَاعَتِكَ فِيهِ الْمِنَّةَ، إِنَّكَ الْمَنَّانُ الْحَمِيدُ، وَ صَلَّى اللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّيِّبِينَ الطَّاهِرِينَ؛ و ما را در این ماه، به سپاسگزاری نعمتت برانگیز؛ و پوشش‌های سلامت و تندرستی را به ما بپوشان و به سبب تام و تمامِ بجا آوردن بندگی‌ات در این ماه، نعمتت را بر ما کامل کن. تو بسیار نعمت‌دهنده و ستوده‌ای» و دعا را با درود خدا بر محمد و آل پاک و پاکیزه‌اش پایان می‌دهد.