نشانی که ما را به «ایران» پیوند می‌دهد

به قلم خسرو کنعانی رئیس سازمان جهاددانشگاهی آذربایجان‌شرقی

گاهی یک ملت برای آنکه به یاد بیاورد چه چیزهایی او را به هم پیوند می‌دهد، به نمادی نیاز دارد که فراتر از اختلاف سلیقه‌ها، نسل‌ها و دیدگاه‌های روزمره بایستد؛ پرچم، یکی از همین نمادهاست.

روز پاسداشت پرچم جمهوری اسلامی ایران، فرصتی است برای اندیشیدن به معنای پرچمی که بخشی از حافظه تاریخی و هویت جمعی ایرانیان را با خود حمل می‌کند؛ نمادی که شاید در روزهای عادی حضورش آن‌قدر آشنا باشد که کمتر به معنای عمیق آن بیندیشیم، اما در روزهای دشوار، ارزش و جایگاهش بیشتر آشکار می‌شود.

این روزها در گوشه‌وکنار شهرهای ایران، صحنه‌هایی می‌بینیم که از تعلق مردم به پرچم کشورشان حکایت دارد؛ پرچمی که بر خودروها، در دست مردم و بر فراز خانه‌ها و محل‌های کار به اهتزاز درمی‌آید و برای بسیاری، بیش از یک نشانه رسمی، نمادی از تعلق به ایران است. شاید مهم‌ترین معنای پرچم در همین نقطه آشکار شود؛ جایی‌که می‌تواند ما را، با وجود همه تفاوت‌ها، به یک نقطه مشترک بازگرداند: ایران.

ایران، تنها یک عنوان سیاسی یا یک محدوده جغرافیایی نیست؛ خانه‌ای تاریخی و فرهنگی است که نسل‌های پی‌درپی در آن زیسته‌اند، فرهنگ‌ها و زبان‌های گوناگون در آن بالیده‌اند و خاطره جمعی یک ملت در طول قرن‌ها شکل گرفته است. از این منظر، پرچم تنها نماینده یک ساختار نیست؛ نماد سرزمینی است که میلیون‌ها انسان، با همه تفاوت‌هایشان، خود را به آن متعلق می‌دانند.

پرچم زمانی معنا پیدا می‌کند که در ذهن و دل مردم جای داشته باشد. از همین رو، پاسداشت پرچم را نباید به مراسم و تشریفات رسمی محدود کرد. پاسداشت پرچم، در معنای عمیق‌تر، پاسداشت ایران است؛ و پاسداشت ایران یعنی مسئولانه برای آینده آن تصمیم بگیریم، از سرمایه‌های انسانی و فرهنگی‌اش حفاظت کنیم، برای آبادانی‌اش بکوشیم و تفاوت‌ها را به گسست و دشمنی تبدیل نکنیم.

ما می‌توانیم متفاوت بیندیشیم، نقد کنیم، مطالبه‌گر باشیم و درباره آینده کشور دیدگاه‌های گوناگون داشته باشیم؛ اما همه این تفاوت‌ها درون یک خانه مشترک رخ می‌دهد؛ ایران. شاید بزرگ‌ترین احترام به پرچم این باشد که بدانیم قرار نیست فقط آن را برافرازیم؛ باید ایرانی را که این پرچم نماینده آن است نیز سربلند نگه داریم.

پرچم ایران، هنگامی زیباترین تصویر خود را می‌سازد که در کنار آن، تصویر ملتی آگاه، مسئول، امیدوار و همدل نیز شکل بگیرد. امروز اگر سه رنگ سبز، سفید و سرخ ایران در باد به حرکت درمی‌آیند، می‌توانند یک پیام ساده اما عمیق را با خود همراه کنند: ایران، با همه تفاوت‌هایش، خانه مشترک ماست؛ و این خانه ارزش آن را دارد که برای سربلندی‌اش بایستیم.