حجتالاسلام والمسلمین رضا غلامیروشن با اشاره به اصل الفت و دوستی در سیره پیامبر اکرم(ص) گفت: ایشان در تعامل با مردم، به جای تحمیل نظر و برخورد تند، بر جذب دلها، حفظ کرامت افراد، همدلی و حل اختلافات از مسیر گفتوگو و میانجیگری تأکید داشتند.
اسلام دینی جهانشمول است و مخاطبان قرآن کریم نه تنها مسلمانان، بلکه تمامی انسانهایی هستند که رسیدن به اوج کمالات انسانی و رستگاری، مقصود نهایی آنان است. در قرآن و سیره نبوی، «اصل رفق و مدارا» بهعنوان مهمترین اصل در ارشاد و هدایت انسانها مورد تأکید بسیار قرار گرفته است، بهمنظور بررسی رفق و مدارا در سیره نبوی، خبرنگار ایکنا از همدان با حجتالاسلام والمسلمین رضا غلامیروشن مدرس دانشگاه فرهنگیان گفتوگو کرده است که مشروح آن را در زیر میخوانیم:
رفتار پیامبر اعظم(ص) با مردم، بر پایه جذب دلها استوار بود، نه تحمیل نظر. این اصل در سه عرصه به وضوح دیده میشود؛ اولین عرصه مدارا در برخورد با خطاهای اجتماعی است.
نقل شده است پیامبر اعظم(ص) هیچکس را به خاطر خطایش تحقیر نکردند و حتی اگر گناهی آشکار میشد، به جای رسوایی علنی، شخصاً و پنهانی تذکر میدادند.
دومین رویکرد رأفت و همدلی در ارتباطات بود. ایشان به اصحاب میفرمودند: «تَبَسُّمُکَ فِی وَجْهِ أَخِیکَ صَدَقَه» لبخندت به روی برادرت صدقه است. هنگام ملاقات، ابتدا طرف مقابل را به نام کوچک و با کنیهای محترمانه خطاب میکردند که حس نزدیکی و صمیمیت ایجاد میکرد. از احوال دیگران پرسوجو میکردند و به آنها سر میزدند، حتی اگر بیمار نبودند، چراکه معتقد بودند زیارت برادر، دلها را به هم نزدیک میکند.
سومین رویکرد ایشان در زمینه وفق و مدارا، حل اختلافات بدون حذف طرفین بود. اگر بین دو نفر نزاعی پیش میآمد، ایشان به جای قضاوت شتابزده، هر دو را به گفتوگوی رو در رو دعوت میکردند و با میانجیگری، راهی پیدا میکردند که آبروی هیچکدام نریزد.
در ماجرای نزاع بر سر حجرالاسود در مکه، ایشان با هوشمندی، همه قبایل را در تصمیم نهایی شریک کردند تا نه تنها کدورتی باقی نماند، بلکه همبستگی قبیلهای تقویت شود.
برکات و آثار این سیره در جامعه آن روز و این روش ارتباطی، دستاوردهایی فراتر از اخلاق فردی داشت. یکی از این برکات ایجاد «امت» به جای «قبیله» بود. جامعه مدینه که متشکل از مهاجر، انصار، یهود و مشرکان بود، با این رویکرد به یک پیکره واحد تبدیل شد.
دومین اثر آن کاهش تنشهای قبیلهای است. خونخواهیهای صدساله، با فرهنگ «عفو» و «مدارا» جایگزین شد. همچنین دیگر اثر آن افزایش مشارکت عمومی بود. مردم بدون ترس از تمسخر یا سرکوب، نظرات خود را در مسائل اجتماعی مطرح میکردند، همانطور که در غزوه احد، یک جوان معمولی نظر نظامی متفاوتی داد و پیامبر(ص) پذیرفت.
اما متأسفانه امروز، در روابط روزمره ما، فاصله قابل تأملی با آن الگو داریم. شکاف امروز مصداق عینی تندروی در برخورد با خطاهای کوچک در شبکههای اجتماعی، یک اشتباه زبانی را به «خائن» یا «جاهل مطلق» تبدیل میکنیم. و یا بیتفاوتی عاطفی سلام کردن، لبخند زدن، یا پرسیدن حال همسایه، در شلوغی زندگی شهری کمرنگ شده است.
همچنین ترجیح حق خود بر صلح جمع در دعاوی مالی، خانوادگی یا همسایگی به وفور دیده میشود. به جای مصالحه، بر حق خود پافشاری میکنیم و سالها کینه میپروریم.
حتی جایگزینی تحقیر به جای تربیت والدین در خانه، مدیران در محل کار و حتی در بین دوستان نیز دیده میشود که به جای اصلاح رفتار، شخصیت طرف مقابل را نشانه میگیرند.
جامعهای با روابط سرد، پر از اختلافات حلنشده و سرمایه اجتماعی به شدت تحلیلرفته در پی دارد. روابط اجتماعی امروز ما، بیش از هر چیز به همدلی و مهربانی هوشمندانه نیاز دارد؛ همان چیزی که در سیره پیامبر(ص) به وفور یافت میشود. ایشان نشان دادند که قدرت واقعی، در توانایی حفظ رابطه حتی در اوج اختلاف است.
اگر ما بتوانیم در خانواده، محل کار، همسایگی و حتی فضای مجازی، به جای برنده شدن در بحث، حفظ و تقویت روابط اجتماعی را انتخاب کنیم، جامعهای خواهیم ساخت که در آن، اعتماد جای سوءظن، همدلی جای بیتفاوتی، و الفت جای کینه را میگیرد. این نه یک آرمان، که یک ضرورت انکارناپذیر برای بقای سلامت روانی جمعی است.
انتهای پیام