کد خبر: ۴۳۳۰۵۹۴

تاریخ: ۰۷ بهمن ۱۴۰۴ - ۰۹:۱۴

اهمیت ماه رمضان از نگاه امام سجاد(ع)

حجت‌الاسلام محمدرضا اعوانی با بیان اینکه سهم ما از ماه رمضان عبادت است، لذا باید حرمت این ماه مبارک را با عبادت و دوری از گناه و کمک و دستگیری از دیگران پاس بداریم، گفت: از نگاه امام سجاد(ع) قرار گرفتن ما در زمره مسلمانان لطف، توفیق و مرحمت خداست و باید بابت این لطف، خدا را شکر کنیم.

به گزارش ایکنا از لرستان، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدرضا اعوانی، مدرس حوزه و دانشگاه، شامگاه، ششم بهمن‌ماه در نشست مجازی «آشنایی با معارف تربیتی صحیفه سجادیه» که از سوی معاونت فرهنگی ـ تبلیغی مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران لرستان برای طلاب این استان برگزار شد، با بیان اینکه دعای چهل و چهارم صحیفه سجادیه، دعاى آن حضرت است هنگام فرا رسيدن ماه مبارک رمضان گفت: دعا به هنگام رویت هلال هر ماه جدید مستجب مؤکد است کمااینکه در دعای 43 صحیفه سجادیه نیز مفصلاً در این رابطه توضیحاتی داده شد.

وی با بیان اینکه در ماه رمضان دعاهای خاصی داریم که بعضی از آنها کوتاه و بعضی طولانی است و امام سجاد(ع) به جهت اهمیت موضوع دعای 44 صحیفه سجادیه را به این موضوع اختصاص داده و در ضمن دعا نکات مهمی را به ما رهنمون شده‌اند، ادامه داد: امام سجاد(ع) دعا را با حمد خدای متعال آغاز می‌کند این در حالی است که مرحوم شیخ کلینی در اصول کافی و در باب دعا از امام جعفرصادق(ع) نقل کرده که فرمودند: «هر دعایی که قبلش حمد خدا به جا نیاورد ابتر است و گویی به اجابت نمی‌رسد».

این مدرس حوزه علمیه با اشاره به اینکه حمد خدا خیلی مهم است و حمد به معنای ستایش، سپاس و شکرگزاری نسبت به خدای متعال است، اضافه کرد: امام سجاد(ع) در بند اول دعا «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدَانَا لِحَمْدِهِ، وَ جَعَلَنَا مِنْ أَهْلِهِ لِنَكُونَ لِإِحْسَانِهِ مِنَ الشَّاكِرِينَ، وَ لِيَجْزِيَنَا عَلَى ذَلِكَ جَزَاءَ الْمحْسِنِينَ» می‌فرماید: «ستایش ویژۀ خداست که ما را به سپاسگزاری‌اش هدایت فرمود و ما را درخور سپاس قرار داد، برای این‌که از شکرگزاران احسانش شویم؛ تا در برابر این سپاس و شکر، پاداش نیکوکاران را به ما عطا کند» کمااینکه حمد خدا، شکر خداست و حمدی که انسان به جا می‌آورد از آن نعمت فضیلتش بیشتر است چون نعمت زوال‌پذیر و دنیایی است و از بین می‌رود اما حمد این‌طور نیست و امام علی(ع) در خطبه 190 نهج‌البلاغه فرموده است: «خدا را حمد می‌کنم بر اینکه شکرش را به جا آورده باشم».

اعوانی با بیان اینکه ثمره حمد خدا این است که احسان خدا را پاسخ داده‌ایم و اگر حمد خدا را به جا آوریم شاکر می‌شویم و وقتی شاکر شدیم به ما محسن و نیکوکار گفته می‌شود و خدا وعده کرده به انسان نیکوکار و محسن جزا می‌دهد، گفت: خدای متعال در آیه 26 سوره یونس «لِّلَّذِينَ أَحْسَنُواْ الْحُسْنَى وَزِيَادَةٌ وَلاَ يَرْهَقُ وُجُوهَهُمْ قَتَرٌ وَلاَ ذِلَّةٌ أُوْلَئِكَ أَصْحَابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ» فرموده است: «براى كسانى كه كار نيكو كرد‌ه‌‏اند نيكويى [بهشت] و زياده [بر آن] است چهره‌‏هايشان را غبارى و ذلتى نمى‌پوشاند اينان اهل بهشتند [و] در آن جاودانه خواهند بود».

این مدرس حوزه علمیه اظهار کرد: امام سجاد(ع) در بند دوم دعا «وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي حَبَانَا بِدِينِهِ، وَ اخْتَصَّنَا بِمِلَّتِهِ، وَ سَبَّلَنَا فِي سُبُلِ إِحْسَانِهِ لِنَسْلُكَهَا بِمَنِّهِ إِلَى رِضْوَانِهِ، حَمْداً يَتَقَبَّلُهُ مِنَّا، وَ يَرْضَى بِهِ عَنَّا» فرموده است: «خدا را سپاس که دینش را به ما هبه کرد و ما را به آیینش اختصاص داد و در راه‌های احسانش وارد کرد؛ تا در آن‌ها به لطف و احسانش، به سوی خشنودی‌اش، حرکت کنیم؛ حمدی که از ما بپذیرد و به سبب آن از ما راضی شود.»

وی با بیان اینکه از نگاه امام سجاد(ع) قرار گرفتن ما در زمره مسلمانان لطف، توفیق و مرحمت خداست و باید بابت این لطف، خدا را شکر کنیم، افزود: ماه رمضان ماهی است که خدا آن را نسبت به ماه‌های دیگر فضیلت و برتری داده در این ماه خالص از ناخالص جدا می‌شود لذا امام سجاد(ع) در بند سوم دعا «وَ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي جَعَلَ مِنْ تِلْكَ السُّبُلِ شَهْرَهُ شَهْرَ رَمَضَانَ، شَهْرَ الصِّيَامِ، وَ شَهْرَ الْإِسْلَامِ، وَ شَهْرَ الطَّهُورِ، وَ شَهْرَ الَّتمْحِيصِ، وَ شَهْرَ الْقِيَامِ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ، هُدًى لِلنَّاسِ، وَ بَيِّنَاتٍ مِنَ الْهُدَى وَ الْفُرْقَانِ» می‌فرماید: «و خدا را سپاس که از جمله آن راه‌ها، ماه خود، ماه رمضان را قرار داد؛ ماه روزه و ماه اسلام، ماه پاک کننده، ماه آزمایش، ماه قیام به عبادت و ماهی که قرآن را در آن نازل کرد که سراسر برای مردم هدایت است و نشانه‌هایی روشن از هدایت و جداکننده بین حق و باطل» که در اینجا «الَّتمْحِيصِ» به معنای آزمایش هم آمده است.

این مدرس دانشگاه نزول قرآن در ماه رمضان را یکی از فضیلت‌ها‌ و برتری‌های ماه رمضان نسبت به سایر ماه‌ها دانست و گفت: خدای متعال حرامات زیادی در ماه رمضان قرار داده خیلی از کارهایی که در ماه‌های دیگر حلال است در این ماه حرام شده و این می‌تواند دلیلی برای فضیلت رمضان نسبت به سایر ماه‌ها باشد، لذا امام سجاد(ع) در بند چهارم دعا «فَأَبَانَ فَضِيلَتَهُ عَلَى سَائِرِ الشُّهُورِ بِمَا جَعَلَ لَهُ مِنَ الْحُرُمَاتِ الْمَوْفُورَةِ، وَ الْفَضَائِلِ الْمَشْهُورَةِ، فَحَرَّمَ فِيهِ مَا أَحَلَّ فِي غَيْرِهِ إِعْظَاماً، وَ حَجَرَ فِيهِ الْمَطَاعِمَ وَ الْمَشَارِبَ إِكْرَاماً، وَ جَعَلَ لَهُ وَقْتاً بَيِّناً لَا يُجِيزُ جَلَّ وَ عَزَّ أَنْ يُقَدَّمَ قَبْلَهُ، وَ لَا يَقْبَلُ أَنْ يُؤَخَّرَ عَنْهُ» فرموده است: «پس برتری‌اش را بر ماه‌های دیگر، بر پایۀ احترامات زیادی که برایش قرار داد و فضیلت‌هایی که بین مردم مشهور است، آشکار ساخت؛ پس آنچه را در ماه‌های دیگر حلال بود، برای بزرگداشت این ماه، حرام کرد؛ و خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها را محض گرامی‌داشت آن، ممنوع فرمود؛ و بر آن وقتی واضح و روشن قرار داد و آن نهمین ماه از ماه‌های قمری است که حضرتش ـ جلّ‌وعزّ ـ اجازه نمی‌دهد از آن وقت معین، پیش افتد؛ و نمی‌پذیرد که از آن پس افتد».

وی به وجود شب قدر در ماه رمضان به عنوان یکی از بافضیلت‌ترین شب‎ها اشاره کرد و ادامه داد: امام سجاد(ع) در بند پنجم دعا «ثُمَّ فَضَّلَ لَيْلَةً وَاحِدَةً مِنْ لَيَالِيهِ عَلَى لَيَالِي أَلْفِ شَهْرٍ، وَ سَمَّاهَا لَيْلَةَ الْقَدْرِ، تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَ الرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ سَلَامٌ، دَائِمُ الْبَرَكَةِ إِلَى طُلُوعِ الْفَجْرِ عَلَى مَنْ يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ بِمَا أَحْكَمَ مِنْ قَضَائِهِ» می‌فرماید: «سپس یکی از شب‌هایش را، بر شب‌های هزار ماه، برتری داد و آن را شب قدر نامید؛ فرشتگان و روح در آن شب، به دستور پروردگارش، برای تعیین سرنوشت‌ها و آوردن هر خیر و برکتی و حساب هر کاری، نازل می‌شوند. شبی است آکنده از سلامت و رحمت، برکتش تا سپیده‌دم بر هر کس از بندگانش که بخواهد، از طریق قضایش که محکم و استوار کرده، پیوسته و دائمی است».

این کارشناس دینی با بیان اینکه سهم ما از ماه رمضان و شب قدر عبادت است، لذا باید حرمت این ماه مبارک را با عبادت و دوری از گناه و کمک و دستگیری از دیگران پاس بداریم، ادامه داد: در آیه ۲۴ سوره نور «يَوْمَ تَشْهَدُ عَلَيْهِمْ أَلْسِنَتُهُمْ وَأَيْدِيهِمْ وَأَرْجُلُهُم بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ» در این رابطه آمده است: «در روزى كه زبان و دست‌ها و پاهايشان بر ضد آنان براى آنچه انجام مى‏‌دادند شهادت مى‏‌دهند».

وی با بیان اینکه امام سجاد(ع) در بندهای بعدی دعا نیز به بیان مباحثی در رابطه با اهمیت ماه رمضان پرداخته است، اضافه کرد: امام سجاد(ع) در بند ۸ دعا «وَ قِفْنَا فِيهِ عَلَى مَوَاقِيتِ الصَّلَوَاتِ الْخَمْسِ بِحُدُودِهَا الَّتِي حَدَّدْتَ، وَ فُرُوضِهَا الَّتِي فَرَضْتَ، وَ وَظَائِفِهَا الَّتِي وَظَّفْتَ، وَ أَوْقَاتِهَا الَّتِي وَقَّتَّ» با صلوات بر محمد و آل طاهرینش اقامه نماز در ماه مبارک رمضان را مورد تأکید قرار داده و اینگونه از خدا طلب می‌کند: «ما را در این ماه، بر اوقات نمازهای پنج‌گانه، با آدابی که برای آن‌ها مقرر کردی و واجباتی که جهت آن‌ها واجب فرمودی و شروطی که محض آن‌ها مقرر نمودی و اوقاتی که تعیین کردی، آگاه ساز» که این بیانگر این است بحث نماز جدی است لذا باید ارکان نماز را درست به جا بیاوریم و با احکام نماز آشنا شویم.

این مدرس حوزه علمیه به تأکید امام سجاد(ع) بر صله رحم، مهربانی با همسایگان، پاکی اموال و ... در ادامه دعا اشاره کرد و گفت: امام سجاد(ع) در بند 14 «وَ إِذَا كَانَ لَكَ فِی كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ لَيَالِی شَهْرِنَا هَذَا رِقَابٌ يُعْتِقُهَا عَفْوُكَ، أَوْ يَهَبُهَا صَفْحُكَ فَاجْعَلْ رِقَابَنَا مِنْ تِلْكَ الرِّقَابِ، وَ اجْعَلْنَا لِشَهْرِنَا مِنْ خَيْرِ أَهْلٍ وَ أَصْحَابٍ» می‌فرماید: خدایا! چنانچه در هر شب از شب‌های این ماه رمضان‌مان، بندگانی هستند که بخششت آن‌ها را آزاد می‌کند و گذشت و چشم‌پوشی‌ات آنان را می‌بخشد، پس ما را از آن بندگان محسوب کن و ما را برای ماه رمضانمان، از بهترین اهل و اصحاب قرار ده».

اعوانی با بیان اینکه در این دعا از شیطان به عنوان دشمن‌‌ترین دشمن انسان یاد شده است، اظهار کرد: امام سجاد(ع) در بند 16 دعا فرموده است: «وَ إِنْ مِلْنَا فِيهِ فَعَدِّلْنَا، وَ إِنْ زُغْنَا فِيهِ فَقَوِّمْنَا، وَ إِنِ اشْتَمَلَ عَلَيْنَا عَدُوُّكَ الشَّيْطَانُ فَاسْتَنْقِذْنَا مِنْهُ؛ و چنانچه ما در این ماه، از حق و عدالت و بندگی و طاعت منحرف شویم، به دایرۀ عدل و درستی برگردان؛ و اگر از راه هدایت به گمراهی افتیم، استوارمان ساز؛ و اگر دشمنت شیطان، بر ما چیره شود، از کید و مکرش ما را رهایی بخش».

این مدرس حوزه علمیه با اشاره به تأکید امام سجاد(ع) بر لزوم اطاعت از خدا و دوری از گناه و توفیق درک ماه رمضان، اظهار کرد: امام سجاد(ع) در بند 18 دعا «اللَّهُمَّ وَ اجْعَلْنَا فِي سَائِرِ الشُّهُورِ وَ الْأَيَّامِ كَذَلِكَ مَا عَمَّرْتَنَا، وَ اجْعَلْنَا مِنْ عِبَادِكَ الصَّالِحِينَ الَّذِينَ يَرِثُونَ الْفِرْدَوْسَ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ، وَ الَّذِينَ يُؤْتُونَ مَا آتَوْا وَ قُلُوبُهُمْ وَجِلَةٌ، أَنَّهُمْ إِلَى رَبِّهِمْ رَاجِعُونَ، وَ مِنَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ وَ هُمْ لَهَا سَابِقُونَ» این‌گونه از خدا طلب می‌کند: «خدایا! ما را در دیگر ماه‌ها و دیگر ایام تا زمانی‌که زنده‌مان می‌داری، چنین قرار ده؛ و هم ‌چنین ما را از بندگان شایسته‌ات مقرر کن؛ آنان که بهشت را به ارث می‌برند و در آن جاودان‌اند و از اموال خود در راه خدا می‌بخشند و عمل شایسته انجام می‌دهند، در حالی که دل‌هایشان از اندیشۀ بازگشت به سوی پروردگارشان ترسان است؛ و از کسانی قرار ده که به سوی خیرات می‌شتابند و نسبت به آن، از دیگران پیشی می‌گیرند».