کد خبر: ۴۱۹۶۳۲۳

تاریخ: ۰۸ بهمن ۱۴۰۲ - ۱۵:۱۵

مدرس حوزه و دانشگاه:

خداوند به همه ابعاد وجودی انسان احاطه دارد

حجت‌الاسلام سید هادی سهرابی با بیان اینکه حضرت علی(ع) در خطبه 86 نهج‌البلاغه به بیان صفاتی از خداوند متعال پرداخته است، گفت: انسان متوجه باشد که خداوند متعال به همه ابعاد وجودی او احاطه دارد و پنهان و آشکار برای او تفاوتی ندارد و هیچ ساحتی از زندگی ما بر او پوشیده نیست.

حجت‌الاسلام سید هادی سهرابی، مدرس حوزه و دانشگاه در گفت‌وگو با ایکنا از لرستان، در رابطه ‏با خطبه 86 نهج‌البلاغه، اظهار کرد: در این خطبه می‌خوانیم «من خطبة له (علیه السلام) و فيها بيان صفات الحق جلّ جلاله، ثم عِظَة الناس بالتقوى و ‏المشورة‎:‎‏ قَدْ عَلِمَ السَّرَائِرَ وَ خَبَرَ الضَّمَائِرَ، لَهُ الْإِحَاطَةُ بِكُلِّ شَيْ‏ءٍ وَ الْغَلَبَةُ لِكُلِّ ‏شَيْ‏ءٍ وَ الْقُوَّةُ عَلَى كُلِّ شَيْ‏ءٍ؛ فَلْيَعْمَلِ الْعَامِلُ مِنْكُمْ فِي أَيَّامِ مَهَلِهِ قَبْلَ إِرْهَاقِ أَجَلِهِ، ‏وَ فِي فَرَاغِهِ قَبْلَ أَوَانِ شُغُلِهِ؛ وَ فِي مُتَنَفَّسِهِ قَبْلَ أَنْ يُؤْخَذَ بِكَظَمِهِ؛ وَ لْيُمَهِّدْ لِنَفْسِهِ وَ ‏قَدَمِهِ؛ وَ لْيَتَزَوَّدْ مِنْ دَارِ ظَعْنِهِ لِدَارِ إِقَامَتِهِ؛ به اسرار آگاه است و از رازهاى ‏درون باخبر. بر هر چيز احاطه دارد و بر هر چيز غلبه دارد و بر هر كار ‏تواناست. بر هر يک از شماست، كه براى خدا كارى كند، در روزهايى كه ‏فرصتى هست پيش از ناگهان فرا رسيدن اجلش و در زمان آسودگى، پيش از ‏گرفتار شدنش و به هنگامى كه نفس تواند كشيد، پيش از بند آمدن نفسش. و ‏بايد كه خويشتن مهيا دارد و جاى پاى استوار سازد و توشه‌‏اى برگيرد از ‏آنجا، كه سراى كوچيدن اوست براى سرايى، كه جايگاه اقامت اوست‎.‎‏»‏

وی ادامه داد: خطبه 86 نهج‌البلاغه دارای دو بخش کلی ‏است، یک بخش از آن مربوط به بیان صفاتی از خداوند متعال است که حضرت علی(ع) در طلیعه این خطبه صفاتی از خداوند را توصیف کرده‌اند ‏که البته با بخش دوم نیز مرتبط است.‏

سهرابی با اشاره به اینکه حضرت علی(ع) در ابتدای این خطبه به نوعی جهان بینی ما را به این مسئله متوجه می‌کنند که باور و ایمان ‏داشته باشیم خدایی که آفریننده ماست از صفات کمالیه او این است که عالم به همه چیز است و از نهان و آشکار ما خبر دارد، بیان کرد: اینکه بدانیم خداوند به همه چیز علمش محیط است و همه چیز و همه جا محضر اوست؛ می‌تواند ‏خیلی در تربیت انسان اثرگذار باشد؛ و اینکه انسان متوجه باشد که خداوند متعال به همه ابعاد وجودی ‏او احاطه دارد و پنهان و آشکار برای او تفاوتی ندارد و در محضر کسی ‏هستیم که هیچ ساحتی از زندگی ‏ما بر او پوشیده نیست؛ در تذکّر و تنبّه انسان بسیار مؤثر است؛ و چنین پنداری آدمی را از غفلت و بی توجهی به ذات ربوبی بیدار می‌کند و مدام نهیب می‌زند که ای انسان مراقبت کن تا در محضر الهی گناه و خطایی از تو صادر نگردد.

این مدرس حوزه علمیه با اشاره به اینکه بخش دوم خطبه مربوط به موعظه و ‏توصیه‌هایی می‌شود که امیرالمؤمنین(ع) در رابطه با تقوا و مشورت به مردم ‏دارند، افزود: پس از توصیف و بیان صفات حضرت حق تعالی؛ در بخش دوم حضرت شروع می‌کنند به توصیه‌های اخلاقی به اینکه انسان سعی ‏کند به دنبال تهیه زاد و توشه برای عالم آخرت باشد و صفاتی که در بخش اول خطبه بیان ‏شد ممکن است مقدماتی و اشاراتی برای همین بخش دوم باشد.‏

وی تصریح کرد: حضرت علی(ع) همانند بسیاری از خطبه‌های دیگر ابتدا به ‏بیان اوصافی از خداوند متعال پرداخته و صفتی را اشاره کردند که تأثیر ‏عمیقی در تربیت انسان دارد و به نحوی انسان را از گناه باز می‌دارد و به ‏سمت نیکی‌ها و اعمال خوب دعوت می‌کند.‏

سهرابی بیان کرد: امام علی(ع) در بخش دوم خطبه 86 شروع به موعظه ‏مردم کرده و می‌فرمایند: این دنیا گذرگاه است نه قرارگاه؛ و ادامه می‌دهند حال که دنیا محل گذر است و کسی در آن جاودانه و باقی نخواهد ماند و انسان برای مدتی محدود و مشخص در آن زندگی خواهد کرد؛ باید تمام تلاش و کوشش خود را برای خوشه چینی و توشه‌گیری برای سفر ابدی قيامت بگذارد؛ حضرت می‌گوید بدانید آفریننده شما بر اعمال شما ناظر است و احاطه دارد و دنیا را هم محلی برای آزمودن شما قرار داده و بناست برای عالمی دیگر که قرارگاه است خود را مهیا سازید؛ پس حال که شما با هدف آفریده شده‌اید و یک مقصود و ‏مطلوبی در آفرینش شما وجود دارد؛ پس بکوشید تا در مدت عمرتان توشه برای آخرتتان بردارید و از این جهت است که در جایی دیگر هم فرمودند: «خداوند رحمت ‏کند کسی را که می‌داند از کجا آمده، کجا هست و به کجا خواهد رفت»؛ یعنی اگر کسی این جهان بینی را فهمید؛ پس حتما برای ابدیت خود فکری خواهد کرد و با تلاش در دنیا برای آخرت توشه ای برخواهد گرفت.

وی با اشاره به اینکه این بخش از خطبه مشتمل بر یک هشدار برای مردم نیز هست؛ تا که ‏از خواب غفلت بیدار شوند و این مقدار باقی‌مانده از عمر خود را به بطالت ‏نگذرانند، افزود: همانگونه که در کلمات قصار دیگر حضرت نیز هست که می‌فرمایند: هر نفس آدمی و دم و ‏بازدم انسان یک گام به سمت مرگ است؛ و این چیزی است که همه ما آن را باور داریم؛ چراکه هم به ‏تجربه ثابت شده و هم در آموزه‌های دینی بسیار بر آن تذکر داده شده است که انسان طی یک ‏مدت محدود در دنیا خواهد بود؛ و ‏یک روزی هم با سر آمدن اجل انسان؛ این دنیا را باید ترک کند. به همین خاطر ‏امیرالمؤمنین(ع) در این خطبه هشدار می‌دهند که در این باقی‌مانده عمرتان ‏سعی کنید قصور و تقصیر گذشته را تدارک و جبران کنید.

سهرابی با اشاره به اینکه حضرت علی(ع) در بخش پایانی خطبه 86 به چندی از صفات رذیله اشاره کرده و مردم را از آن‌ها بر حذر می‌دارند و بهترین ‏انسان‌ها را با ذکر آن اوصاف معرفی می‌کنند، اظهارکرد: ‏مجموع این دو بخش‌ خطبه یک نسخه شفابخش برای افراد بیماردل و غافلان بیان می‌کنند و در حقیقت بیان این مطالب ‏برای آن است که انسان از غفلت بیرون آمده و نسبت به باقی‌مانده عمر خود بیشتر توجه کند و ‏در نهایت بتواند استفاده و بهره بیشتری داشته باشد.‏