کد خبر: ۳۲۲۱۸۷۹

تاریخ: ۰۸ ارديبهشت ۱۳۹۴ - ۰۹:۵۱

راز شاد زیستن در چیست؟

گروه اجتماعی: از زیباترین و مؤثرترین نعمات خداوند بر انسان نعمت شاد بودن است اما راز شاد بودن را در چه چیزهایی باید جست‌وجو کرد و آیا خوب خوردن، خوب خوابیدن و خوب تفریح کردن می‌تواند از ما انسان‌هایی شاد بسازد.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، از زیباترین و مؤثرترین نعمات خداوند بر انسان نعمت شاد بودن، مهر و محبت و عشق ورزیدن است.

محققان برای شاد بودن و شاد زیستن مباحثی را مطرح کرده‌اند از جمله این‌که گفته‌اند خوردن آجیل و تنقلات می‌تواند انسان را شاد کند و یا این‌که برنامه‌ریزی آخر هفته و خنک نگه‌داشتن محیط می‌تواند در شاد بودن انسان مؤثر باشد.

همچنین، خرید هوشمندانه، فکر کردن راجع به موسیقی مورد علاقه، نقاشی کردن روی کاغذ، حفظ لبخند بر روی صورت و لو این‌که غیر واقعی باشد، بوییدن مرکبات، رجوع به عکس‌های قدیمی، سپری کردن اوقات با افراد خانواده، استراحت و خوردن میوه و سبزیجات را از دیگر عوامل مؤثر در شاد بودن ذکر کرده‌اند.

شاید اگر این‌ نکات را جمع‌بندی کنیم شاد بودن در گرو خوب خوردن، خوب خوابیدن، خوب تفریح کردن است اما گاهی شاهدیم که شاد بودن در این چیزها خلاصه نمی‌شود انسانی با داشتن همه امکانات شاد نیست و انسانی با نداشتن همه چیز، شادشاد است پس راز شاد زیستن در چیست؟.

امروزه می‌گویند جامعه ما تا حدودی یک جامعه افسرده و غیر شاد است و دلیل آن‌را نیز مشکلات اقتصادی مطرح می‌کنند اما آیا مشکلات مالی و اقتصادی دلیلی می‌تواند باشد که جامعه ما را ناشاد کند؟.

اگر بگوییم که مشکلات اقتصادی و بیکاری امروز در جامعه ما غوغا می‌کند و این عاملی شده که جامعه ما شاد نباشد سخنی چندان اصولی نیست چراکه اقتصادی که از آن دم می‌زنیم چندان ناگوار هم نیست هریک از ما اگر امروزمان را با دیروزمان مقایسه کنیم می‌بینیم امروز خیلی امکانات داریم که دیروز و دیروزها نداشتیم.

بسیاری از ما در خانواده‌هایی با جمعیت زیاد زندگی می‌کردیم زندگی‌مان ساده ساده بود یک تلویزیون سیاه و سفید تمام عشقمان بود همه خانواده با شور و شوق پای آن می‌نشستیم و از دیدن فیلم‌هایی که تعدادشان محدودمحدود بود، لذت می‌بردیم.

راستش را بخواهید فیلم‌هایی که در دوران کودکی‌مان از همان تلویزیون‌های سیاه و سفیدپخش می‌شد هرچند خیلی‌هایشان غم‌انگیز بودند و بسیاری از شخصیت‌های آن فیلم‌ها که هم سن و سال‌های خودمان بودند به‌دنبال گمشده‌هایشان بودند مثلاً شخصیت‌های کارتونی دهه شصتی و ... اما ما با دیدن آن‌ها کودکانی شادشاد بودیم و لحظه شماری می‌کردیم هفته‌ها بگذرد و ما ادامه فیلم‌های مورد علاقه‌مان را ببینیم اما چرا امروز کودکان ما با داشتن شبکه اختصاصی چندان شاد نیستند و بسیاری از آن‌ها پرخاشگر شده‌اند.

امروزه با وجودی‌که بیش از 20 شبکه تلویزیونی برای ما برنامه‌های مختلف پخش می‌کنند اما بسیاری از ما دیگر با دیدن این‌فیلم‌ها شاد نمی‌شویم پس راز شاد بودن در چیست؟.

شادی از نگاه اسلام

اسلام بهره‌گیری از شادی، لذت بردن از زندگی و رضایت‌مندی از آن‌را طی آموزه‌های سهل و آسان آموزش می‌دهد، تا جایی‌که تبسم به چهره اهل ایمان و دیگران را پاداش داده و عملی دارای ثواب برمی‌شمارد و به این ترتیب به شادی عمق بخشیده و آن‌را درونی و پایدار می‌نماید تا تشنگی انسان را نسبت به این نیاز پاسخ دهد.

از طرفی نیز از شادی‌ها و لذت‌های زودگذر و کاذب به‌شدت جلوگیری نموده و معتقد است که این‌گونه شادی‌ها، تنها بخش بسیار کوچک و سهم ناچیزی از شادی‌های واقعی است.

شادی از نگاه قرآن

مفهوم شادی در قرآن مجموعاً ۲۵ بار با الفاظ مختلف (فرح و سرور) آمده است. «فرح» با الفاظی ‌چون فرح ، فرحوا، تفرحوا، یفرحوا، تفرحون ، یفرحون، یفرح ، تفرح، فرحون و فرحین، ۲۲ بار و «سرور» با الفاظی چون سرور و مسرور، سه بار در قرآن آمده است.

فرح در لغت مخالف حزن و اندوه است و عبارت است از لذت قلب و روح که ناشی از رسیدن به مطلوب می‌باشد. در بیانی گفته شده فرح شرح صدر است به‌سبب لذت زودگذر که اکثراً برلذات حسی و دنیوی صدق می‌کند.

فرح به‌معنی خوشحالی کاذب یا توهم خوشحالی به‌کار می‌رود. برخی واژه شناسان معتقدند «فرح» به سه معنی متفاوت شامل افراط در شادی، خشنودی و رضایت و سرور به‌کار رفته است.

خداوند متعال در آیه 76 سوره قصص در این رابطه فرموده است: «إِنَّ اللَّهَ لَا یُحِبُّ الْفَرِحِینَ؛ خداوند شادی کنندگان (مغرور) را دوست نمی‌‏دارد» و نیز در آیه 32 سوره روم می‌فرماید: «مِنَ الَّذِینَ فَرَّقُوا دِینَهُمْ وَکَانُوا شِیَعًا کُلُّ حِزْبٍ بِمَا لَدَیْهِمْ فَرِحُونَ؛ از کسانی‌که دین خود را پراکنده ساختند و به دسته‏‌ها و گروه‌‏ها تقسیم شدند و هر گروهی به آنچه نزد آن‌هاست خوشحالند».

همچنین در آیه 170 سوره آل‌عمران در رابطه با شادی آمده است: «فَرِحِینَ بِمَا آتَاهُمُ اللّهُ مِن فَضْلِهِ وَیَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِینَ لَمْ یَلْحَقُواْ بِهِم مِّنْ خَلْفِهِمْ أَلاَّ خَوْفٌ عَلَیْهِمْ وَلاَ هُمْ یَحْزَنُونَ؛ آن‌ها به‌خاطر نعمت‌های فراوانی که خداوند از فضل خود به آن‌ها بخشیده است خوشحالند و به‌خاطر کسانی‌که (مجاهدانی‌که) بعد از آن‌ها به آنان ملحق نشدند (نیز) خوش‌وقتند که نه ترسی بر آن‌ها است و نه غمی خواهند داشت».

انواع شادی در قرآن

آیات قرآن درباره شادی را می‌توان در دو گروه دسته‌بندی کرد: دسته‌ای از آیات، مؤمنین را دعوت به شادی نموده و دسته دیگر از آیات قرآن، شادی را مورد نکوهش قرار داده‌اند.

شادی ممدوح در قرآن شادی‌هایی را شامل می‌شود که بر اساس ارزش‌ها و اهداف قرآن است چنان‌که در این رابطه در آیه 58 سوره یونس آمده است: «قُلْ بِفَضْلِ اللّهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَبِذَلِکَ فَلْیَفْرَحُواْ هُوَ خَیْرٌ مِّمَّا یَجْمَعُونَ؛ بگو به فضل و رحمت خدا باید خوشحال شوند که از آن‌چه گردآوری کرده‌‏اند بهتر است».

همچنین، در آیه 4 سوره روم در این رابطه آمده است: «فِی بِضْعِ سِنِینَ لِلَّهِ الْأَمْرُ مِن قَبْلُ وَمِن بَعْدُ وَیَوْمَئِذٍ یَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ؛ در چند سال، همه کارها از آن خدا است، چه قبل و چه بعد (از این شکست و پیروزی) و در آن روز مؤمنان خوشحال خواهند شد».

شادی نکوهیده در قرآن شادی‌هایی را شامل می‌شود که ضد ارزش‌ها بوده و همراه با گناه، غفلت و فساد است، چنان‌که در آیه 76 سوره قصص در این رابطه آمده است: «إِنَّ قَارُونَ کَانَ مِن قَوْمِ مُوسَى فَبَغَى عَلَیْهِمْ وَآتَیْنَاهُ مِنَ الْکُنُوزِ مَا إِنَّ مَفَاتِحَهُ لَتَنُوءُ بِالْعُصْبَةِ أُولِی الْقُوَّةِ إِذْ قَالَ لَهُ قَوْمُهُ لَا تَفْرَحْ إِنَّ اللَّهَ لَا یُحِبُّ الْفَرِحِینَ؛ قارون از قوم موسی بود اما بر آن‌ها ستم کرد، ما آن‌قدر از گنج‌ها به او داده بودیم که حمل صندوق‌های آن برای یک گروه نیرومند مشکل بود، به‌خاطر بیاور هنگامی را که قومش به او گفتند: این همه شادی مغرورانه مکن که خداوند شادی کنندگان مغرور را دوست نمی ‌دارد».

همچنین در آیه 75 سوره غافر در این رابطه آمده است: «ذَلِکُم بِمَا کُنتُمْ تَفْرَحُونَ فِی الْأَرْضِ بِغَیْرِ الْحَقِّ وَبِمَا کُنتُمْ تَمْرَحُونَ؛ این به‌خاطر آن است که به ناحق در زمین شادی می ‌کردید و از روی غرور و مستی به خوشحالی می ‌پرداختید».

تفریحات سالم و شادمانی از دیدگاه ائمه اطهار(ع)

امام علی(ع) فرموده است: «مواقع تفریح و شادمانی فرصت است، افراد عاقل فرصت‌ها را مغتنم می‌شمارند و از آن‌ها به نفع خوشبختی و سعادت خویش استفاده می‌کنند». همچنین امام علی(ع) فرموده‌اند: فرح و شادمانی باعث بهجت و انبساط روح و مایه تهییج وجد و نشاط است.

حضرت امام رضا(ع) فرموده است: از لذایذ دنیوی نصیبی برای کامیابی خویش قرار دهید و تمنیات دل را از راه‌های مشروع برآورید، مراقبت کنید در این‌کار به مردانگی و شرافتتان آسیب نرسد و دچار اسراف و تندروی نشوید.

و نیز از این امام همام نقل شده است که «تفریح و سرگرمی‌های لذت‌بخش شما را در اداره زندگی یاری می‌کند و با کمک آن بهتر به امور دنیای خویش موفق خواهید شد».

نبی مکرم اسلام نیز در این رابطه می‌فرمایند: مخلوق خداوند عموماً عیالات خدا هستند و محبوب‌ترین فرد نزد خداوند کسی است که به عیالات خدا نفعی برساند و خانواده‌ای را شاد نماید.

حضرت امام محمدباقر(ع) نیز فرموده‌اند: انس مطبوع و لذت‌بخش مردان با ایمان در سه چیز است: بهره‌مندی از زنان و شرکت در بزم دوستان و برادران و خلوت کردن با خداوند در نماز شب.(سفینه 2، لها، ص519)

حضرت امام صادق(ع) نیز فرموده‌اند: خداوند به داوود پیغمبر وحی فرستاد ای داود به وجود من شادی کن و از یاد من لذت ببر و با مناجات من متنعم باش».

حضرت امام صادق(ع) همچنین فرموده است: شایسته است مسلمان عاقل ساعتی از روز خود را برای کارهایی که بین او خداوند انجام می‌گیرد اختصاص دهد و ساعتی برادران ایمانی و دوستان خود را ملاقات کند و در امور معنوی و اخروی با آنان گفت‌وگو نماید و ساعتی نفس خود را با لذائذی که گناه نباشد آزاد بگذارد و این ساعت لذت، آدمی را در انجام وظائف دو ساعت دیگر کمک می‌کند. حضرت امام رضا(ع) نیز می‌فرمایند: کوشش کنید اوقات روز شما چهار ساعت باشد. ساعتی برای عبادت و خلوص با خدا، ساعتی برای تامین معاش، ساعتی برای آمیزش و مصاحبت با برادران مورد اعتماد و کسانی‌که شما را به عیوب‌تان آگاه می‌سازند و در باطن نسبت به شما خلوص و صفا دارند و ساعتی را به تفریحات و لذائذ خود اختصاص دهید و از مسرت و نشاط ساعت تفریح نیروی انجام وظائف ساعات دیگر را تأمین کنید.

از انس بن مالک سؤال شد آیا شما در زمان پیغمبر برای مسابقه شرط‌بندی می‌کردید؟ جواب داد بلی، پیغمبر اکرم (ص) خود روی اسبی که داشت شرط‌بندی کرد و مسابقه را برد و این پیروزی باعث مسرت و اعجاب آن حضرت شد.

رسول اکرم(ص) بر مردمی از انصار که مشغول تیراندازی بودند گذر کرد و داوطلب شد که در مسابقه‌ی آن‌ها شرکت کند، فرمودند: من با گروهی که ابن‌اردع در آن است همکاری می‌کنم. دسته‌ی مقابل با شنیدن سخن آن حضرت از تیراندازی دست کشیدند و گفتند گروهی که رسول اکرم در آن تیراندازی کند هرگز مغلوب نخواهد شد. برای آن‌که مسابقه تعطیل نشود، حضرت فرمودند: من با هر دو گروه همکاری می‌کنم. مجدداً مسابقه شروع شد و پیغمبر با هر دو دسته تیراندازی کرد.

شناوری برای جوانان یکی دیگر از ورزش‌های مفید و ثمربخش و از تفریحات سالم و نشاط‌آور است که مورد توجّه پیشوای اسلام قرار گرفته و پیروان خود را به فرا گرفتن آن تشویق کرده است.

رسول اکرم (ص) فرمودند: به فرزندان خود تیراندازی و شنا بیاموزید. شنا عضلات را به حرکت در می‌آورد، بدن را به فعالّت وامی‌دارد، جسم را تقویت می‌کند و به آدمی نیرو می‌بخشد. شنا در ساعات فراغت یکی از وسائل سرگرمی و تفریح و مایه‌ی شادمانی و مسرت است. به علاوه کسی‌که شنا می‌داند قادر است در موقع پیش‌آمد خود را از آب برهاند یا غریبی را نجات دهد.

رسول اکرم (ص) در وصایای خود به حضرت علی(ع) فرموده‌اند: سزاوار نیست انسان عاقل به سفر برود مگر برای سه منظور  برای تجارت و تحصیل درآمد و اصلاح معاش، برای نیل به کمالات معنوی و تعالی روح و ذخیره  معاد و برای تفریح و تفرّج و جلب لذائذ مباح. لذا باید گفت شادی و نشاط بزرگ‌ترین موهبت الهی برای انسان می‌باشد.انسان‌ها در زندگی خود همیشه تلاش می‌کنند تا کیفیت زندگی خود را بالاتر ببرند و این به‌معنای نهایت لذت از زندگی است و در فرهنگ قرآنی حیات طیبه و یا هنر انسان زیستن نام دارد.

گاهی آدم‌ها راه را به خطا می‌روند و به‌جای این‌که به کیفیت زندگی روی آورند، هم و غم خود را روی کمیت آن می‌گذارند؛ از نظر آسایش و مادیات روز به روز وسعت مالی پیدا می‌کنند اما دریغ از ذره‌ای لذت و نشاط .

قرآن در تمام آیات و احکام و اوامرش قصد آن‌را دارد که کیفیت شادی و نشاط و لذت از زندگی سالم و خدایی را به انسان آموزش دهد و تمامی اعمال و رفتاری که باعث می‌شود به این نوع زندگی صدمه و خدشه وارد شود را گوشزد می‌کند و آنان را حرام می‌شمارد؛ زیرا اعمال حرام هم به جسم و هم به روح انسان آسیب جدی وارد می‌کند و او را بیمار می‌سازد.

شیوه‌هایی برای شاد زیستن

به رحمت خدا شاد بودن، چنان‌که در آیه 58 سوره یونس در این رابطه آمده است: «قُلْ بِفَضْلِ اللّهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَبِذَلِکَ فَلْیَفْرَحُواْ هُوَ خَیْرٌ مِّمَّا یَجْمَعُونَ؛ بگو به فضل و رحمت ‏خداست که [مومنان] باید شاد شوند و این از هر چه گرد می‌‏آورند بهتر است».

این آیه کریمه علت شادی به رحمت خدا را چنین بیان می‌کند که تمام خیر و خوبی در وجود باری تعالی جمع است و منشأ همه خیر و خوبی‌هاست و از خزانه غیبش به هر که بخواهد می‌بخشد.

شکرگزاری از خداوند راز شاد زیستن/ انسان باید شادی‌آفرین باشد

مثبت‌اندیش بودن و شکرگزاری از خداوند متعال، اولاً انتظار نداشته باش همیشه آن‌چه در اطرافت اتفاق می‌افتد مطابق میل و خواسته‌ات باشد زیرا گاهی برخی از حوادث و اتفاقات به خیر و صلاح توست و خداوند حکیم و دانا بهتر از همه می‌داند که چه چیزی برای بنده‌اش خیر و صلاح است و بالعکس شاید خیلی چیزهایی که تو می‌خواهی برای تو شر و بدی باشد و به تو صدمه بزند و یا دین تو را نابود کند. خداوند متعال در آیه 216 سوره بقره در این رابطه می‌فرماید: «...وَعَسَى أَن تَکْرَهُواْ شَیْئًا وَهُوَ خَیْرٌ لَّکُمْ وَعَسَى أَن تُحِبُّواْ شَیْئًا وَهُوَ شَرٌّ لَّکُمْ وَاللّهُ یَعْلَمُ وَأَنتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ؛ و بسا چیزى را خوش نمی‌‏دارید و آن براى شما خوب است و بسا چیزى را دوست می‌‏دارید و آن براى شما بد است و خدا می‌‏داند و شما نمی‌‏دانید».

ارتباط مؤثر داشتن ارتباطات انسان در دنیا شامل ارتباط با خدا، خود، دیگران و طبیعت است، در ارتباط با دیگران برای این‌که شاد باشی باید شادی‌آفرین باشی و این حاصل نمی‌شود مگر این‌که در مقابل خواسته‌ها و گفتار دیگران انعطاف‌پذیر شوی و با بحث‌های بی‌نتیجه انرژی خود را هدر ندهی و قبل از مطمئن شدن در مورد هیچ کس قضاوت نکنی.

خداوند متعال در آیه 63 سوره فرقان در این رابطه فرموده است: «وَعِبَادُ الرَّحْمَنِ الَّذِینَ یَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْنًا وَإِذَا خَاطَبَهُمُ الْجَاهِلُونَ قَالُوا سَلَامًا؛ و بندگان خداى رحمان کسانی‌‏اند که روى زمین به نرمى گام برمی‌‏دارند و چون نادانان ایشان را طرف خطاب قرار دهند به ملایمت پاسخ می‌‏دهند».

ابراهیم اقامحمدی، نماینده مردم خرم‌آباد در مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا گفت: از رسانه‎ها انتظار انعکاس واقعیت‎ها را به جامعه داریم تا از این طریق جامعه‎ای شاداب‎تر و امیدوارتر داشته باشیم تا در عین حال مسئولین بتوانند در جهت رفع نقطه ضعف‎ها، بی‎توجهی‎ها و سهل‎انگاری‎ها گام بردارند.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس تصریح کرد: رسانه‎ها باید به‌دنبال اصلاح جامعه و بالا بردن سطح آگاهی‎ها باشند. وی اضافه کرد: متأسفانه گاهاً مشاهده می‎شود که برخی مطبوعات رسالت اصلی خویش را فراموش کرده و تنها برای امرار معاش و یا تعریف و تمجید از شخصی خاص به عرصه خبر روی می‎آورند و در نتیجه نه تنها از رشد جامعه جلوگیری می‎کنند بلکه امید را نیز از بین می‎برند.

آقامحمدی گفت: مطبوعاتی که آزادانه، عاقلانه و براساس معیارهای اخلاقی آن‌چه را که احساس می‎کنند به نفع جامعه بوده نشر و منکر را تذکر می‎دهند به پرورش خوبی‎ها در جامعه می‎پردازند و طبیعتاً کارکرد آنها روی اجتماع مؤثر است.