سیره نبوی؛ منطقی عملی، تمدنساز و کارآمد برای حل چالشها
حجتالاسلام مصطفی تیموری با تبیین معنای حقیقی سبک زندگی، بر ضرورت ارائه مصادیق عینی از اخلاق نبوی تأکید کرد و گفت: سیره پیامبر اسلام(ص) یک برنامه دقیق و همهجانبه برای حیات بشری است که جزئیترین تا کلانترین مسائل فردی، اجتماعی، اقتصادی و رسانهای دنیای مدرن را پوشش میدهد.
به گزارش خبرنگار ایکنا از لرستان، حجتالاسلام والمسلمین مصطفی تیموری، فعال و پژوهشگر دینی لرستان، امروز هفتم شهریورماه در نشست تخصصی سبک زندگی اسلامی در سیره نبوی، به ارائه تحلیلی همهجانبه پیرامون راهکارهای اخلاقی سیره پیامبر اعظم(ص) در مواجهه با چالشهای دنیای معاصر پرداخت.
وی سخنان خود را در سه محور اصلی بحران اخلاق و رسانه در جهان، تعریف تئوریک سبک و ضرورت ارائه مصداق عینی و کاربستهای عملی سیره در حوزههای اجتماعی، اقتصادی و بینالمللی تبیین کرد.
انحصار رسانهای غرب و غفلت از معرفی الگوهای توحیدی
تیموری با اشاره به هجمههای تئوریک تمدن غرب علیه جهان اسلام و طرح اندیشههایی چون برخورد تمدنها از سوی نظریهپردازانی مانند ساموئل هانتینگتون، اظهار کرد: در برابر این نظریههای استعماری که به دنبال تضعیف ندای عدالتخواهی هستند، جمهوری اسلامی طرح گفتوگوی تمدنها را مطرح کرد. با این حال، امروزه مادیگرایی و ابزارهای رسانهای جای اندیشههای نورانی را گرفتهاند؛ چرا که صحنه رسانه در سطح جهانی دست ما نیست و این چالش مانع از کار انقلابی و اساسی در ترویج آیین الهی شده است.
این پژوهشگر دینی، چالشهای پیش روی جامعه را به دو بخش درونی و سازمانیافته تقسیم کرد و گفت: چالشهای درونی شامل کلنجارها و سلوک عرفانی و اخلاقی فرد با خود و چالشهای سازمانیافته شامل عدم توانایی در تبیین مؤثر مفاهیم دینی در نهاد خانواده، مراکز آموزشی و اجتماع میشود.
وی تصریح کرد: اگر امروز با وجود خواندن نماز و گفتن ذکر، از عبادت خود لذت کافی را نمیبریم، به این دلیل است که قواره چالشهای سازمانیافته جامعه مدرن بر ما سایه افکنده است که راهکار برونرفت از این وضعیت، تبیین و تقویت، یا همان رفتارهای سلبی و ایجابی، به شکل اصولی و برنامهریزیشده است.
سبک زندگی یعنی ذوب شدن در قالب اسوههای الهی
تیموری با تعریف واژه «سبک» در زبان عربی به عنوان فرآیند ذوب کردن طلا و نقره و ریختن آن در قالب جدید، اظهار کرد: سبک زندگی یعنی پذیرفتن یک قالب مشخص. آب یکی است، اما وقتی در لیوانهای متفاوتی ریخته میشود، شکل قالب را به خود میگیرد. سبک زندگی نبوی یعنی اینکه من و شما خود را در قالب رفتاری پیامبر(ص)، علی(ع) و فاطمه(س) ذوب کنیم؛ نه اینکه صرفاً به تمجید زبانی بسنده کنیم.
این پژوهشگر دینی با انتقاد از ترویج الگوهای اخلاقی سطحی و وارداتی مانند اندیشههای پائولو کوئلیو در مراکز آموزشی کشور، تأکید کرد: مکاتب غربی حرفی برای ارائه ندارند و بنمایه خود را از مفاخر ما چون حافظ، سعدی و کلام اهلبیت(ع) سرقت میکنند. در حالی که سیره پیامبر اسلام(ص) سرشار از جزئیات دقیق برای هدایت بشریت است. پیامبر ما تنها فرستادهای است که تمام ابعاد زندگی ایشان، از شخصیترین عادات تا کلانترین تصمیمات اجتماعی، ثبت و ضبط شده است. تبیین این سیره عظیم نیازمند برنامهریزی هوشمندانه و ارائه مصادیق عینی و ملموس (عرفیسازی) برای توده مردم است.
سیره اجتماعی و اقتصادی نبوی؛ از تکریم معلم تا حل بحران مسکن
وی با تأکید بر اینکه بزرگترین معجزه پیامبر(ص) فتح قلوب انسانها با نیروی اخلاق بود، نمونههایی عینی از کاربست این سیره را در جامعه امروز برشمرد و به ارزشگذاری به جایگاه معلم و کارگر توسط پیامبر اکرم(ص) اشاره کرد و افزود: امروز کشورهای پیشرفته دنیا مانند ژاپن با الگوبرداری از همین مفاهیم اسلامی و تألیفات دانشمندانی چون توش هیکو ایزوتسو، تکریم معلم و کارگر را در رأس قوانین اجتماعی خود قرار دادهاند.
تیموری با اشاره حل بحران مسکن و حمایت از مستاجران توسط پیامبر اکرم(ص) در مدینه، تصریح کرد: در بدو ورود به مدینه، ایشان با شناسایی مستأجران و بیخانمانها، طرح واگذاری اراضی بایر از سوی زمینداران به نیازمندان را با مهلت ساخت یکساله اجرا کرد که این ایده میتواند مبنایی کارآمد برای وزارت مسکن امروز باشد.
این پژوهشگر دینی با اشاره به حمایت از تشکیل خانواده و مبارزه با تجرد توسط رسول اکرم(ص)، گفت: پیامبر(ص)، تجرد را از بزرگترین آفتهای جامعه میدانست و به صورت ساختاریافته افرادی را مأمور تسهیل ازدواج جوانان میکرد. امروز نیز وجود میلیونها مجرد با سواد و شاغل در کشور، ناشی از غفلت مسئولان از این بخش سیره نبوی است.
وی با اشاره به اینکه رسول اکرم(ص) کرامت انسانی را فراتر از مرزهای عقیدتی میدانست، ادامه داد: پیامبر(ص) به احترام جنازه یک پزشک یهودی از جای برخاست و با تأکید بر هویت انسانی وی، یاران خود را به مدارا و حفظ حرمت نوع بشر فراخواند و در سیره اقتصادی خویش بر حذف واسطهها، نهی از احتکار، رعایت انصاف در فروش و تشویق به تولید متمرکز بود. همچنین ایشان با اعطای قرضالحسنه به جای صدقه بلاعوض، مانع از ترویج تکدیگری در جامعه میشد.
استراتژی دیپلماسی فرهنگی و اخلاق رسانهای در عصر هوش مصنوعی
تیموری، راهکارهای مواجهه فعال با چالشهای رسانهای و بینالمللی را ارائه داد و گفت: اولین راهکار، تغییر رویکرد از تدافعی به تعاملی است، در شرایطی که میلیونها سایت در فضای مجازی به تخریب چهره مقدسات دینی میپردازند، ما باید با استفاده از ابزارهای نوین مانند هوش مصنوعی، رویکرد خود را به سمت معرفی جاذبههای اخلاقی و بشردوستانه اسلام سوق دهیم.
این پژوهشگر دینی، جذب حداکثری و اخلاق فرامرزی، قاطعیت در اصول و گذشت در مسائل شخصی و احترام به حقوق عامه و ارباب رجوع را ازجمله راهکارهای مواجهه فعال با چالشهای رسانهای و بینالمللی دانست.
تیموری در پایان با تأکید بر لزوم بازخوانی جدی سیره حنجرشکنانه و تحولآفرین پیامبر(ص)، حضار و مسئولان را به تأمل در تصمیمگیریهای روزمره فراخواند و بر لزوم حرکت به سمت سبک زندگی عملی اسلام تأکید کرد.
انتهای پیام
