سیره نبوی؛ منطقی عملی برای انسان معاصر
علی فتحاللهی با تأکید بر اینکه سیره پیامبر اسلام (ص) فراتر از یک آرشیو تاریخی است، گفت: چالش امروز انسان معاصر، یافتن یک منطق هماهنگ در بخشهای مختلف زندگی است و سیره نبوی دقیقاً همان الگوی مسئولانهای است که میتواند رفتارهای پراکنده ما را منسجم کند.
به گزارش خبرنگار ایکنا از لرستان، علی فتحاللهی، پژوهشگر و عضو هیئت علمی دانشگاه لرستان، امروز هفتم شهریورماه در نشست تخصصی سبک زندگی اسلامی در سیره نبوی به تشریح سخنان خود در سه محور اصلی «مبانی پایدار سبک زندگی در سیره نبوی»، «مؤلفههای عینی سیره در زندگی روزمره» و «کاربستهای امروزی آن در جامعه» پرداخت.
وی با تبریک میلاد پیامبر اکرم(ص)، ولادت امام جعفر صادق(ع) و هفته وحدت، بر ضرورت اتحاد جامعه در برابر دشمن مشترک تأکید کرد.
فتحاللهی با طرح این پرسش که چگونه میتوان از زندگی پیامبر(ص) یک الگوی مسئولانه استخراج کرد، گفت: هدف ما تکرار فیزیکی و مکانی حوادث تاریخی نیست، بلکه فهم منطق اخلاقی و عملی رفتارهایی است که از آن حضرت سر زده است.
عضو هیئت علمی دانشگاه لرستان با اشاره به چالشهای دنیای مدرن، افزود: امروزه زندگی انسان به بخشهای متعددی مانند کار، خانواده، عبادت و شبکههای اجتماعی تقسیم شده که هرکدام از منطق متفاوتی تبعیت میکنند. این امر همراه با گسترش فردگرایی و فشارهای جهانی، جامعه را با چالش و حتی بحران اخلاق مواجه کرده است. چالش انسان معاصر، یافتن منطقی هماهنگ برای پاسخ به این تعارضهاست.
وی با استناد به دیدگاههای شهید مطهری و مصطفی دلشاد تهرانی، سیره را یک الگوی ثابت در مقام عمل و اقدام تعریف کرد و سه مرحله کلیدی را برای بازخوانی روشمند آن برشمرد. فهم زمینه تاریخی، استخراج اصول پایدار و ترجمان بهروز و کاربست.
فتحاللهی با هشدار درباره استفاده بدون تحلیل از تاریخ، تأکید کرد: هر رفتاری در تاریخ، بدون اجتهاد روشمند و شناخت زمینههای آن، دستورالعملی مستقیم برای امروز نیست. مبنای اصلی ما برای رفتارهای پیامبر(ص)، قرآن کریم و احادیث معتبر است.
چهار مبنای پایدار در سبک زندگی نبوی
این پژوهشگر دینی، چهار اصل بنیادین توحید، معنا و مسئولیت، کرامت و عدالت، رحمت و مدارا توأم با مشورت و برقراری تعادل و رعایت حقوق چندگانه را حافظ انسجام رفتارهای انسان در عصر کنونی دانست.
وی ادامه داد: توحید در سطح عملی، زندگی را از موفقیتهای پراکنده به یک مسیر مسئولانه بدل میکند. طبق کلام حضرت علی(ع) در نهجالبلاغه، بیعدالتیها ریشه در فهم نادرست از توحید دارد که در این راستا، پذیرش مسئولیت و پاسخگویی به همراه آرامش حاصل از توکل، تثلیث معنابخش به زندگی هستند.
فتحاللهی افزود: احترام به کرامت انسانها باید فراتر از هرگونه برچسب مذهبی، قومی یا اداری باشد. حق باید حتی علیه منافع شخصی یا گروهی رعایت شود. عدالت بدون کرامت، فرایندی سرد و تحقیرآمیز است که منجر به خشونت اداری میشود و کرامت بدون عدالت نیز شعاری توخالی است.
عضو هیئت علمی دانشگاه لرستان ادامه داد: سهگانه رحمت و مدارا توأم با مشورت، اعتماد اجتماعی را به همراه میآورد. مشورت به معنای به رسمیت شناختن خرد جمعی و مدارا به معنای نرمش در رفتار است.
وی تصریح کرد: مدارا و نرمش هرگز نافی قاطعیت نیست، بلکه شیوه انسانی اعمال قاطعیت است.
فتحالهی ادامه داد: انسان باید میان حقوق چهارگانه شامل حق خدا، حق خانواده، حق نفس و حق جامعه تعادل برقرار کند و از افراط و تفریطهای بیجا بپرهیزد.
مؤلفههای عینی سیره در پهنه زندگی روزمره
این عضو هیئت علمی دانشگاه لرستان در بخش دوم سخنان خود، به مؤلفههای عملی سیره نبوی برای کاربست در زندگی روزمره اشاره کرد و گفت: خودسازی همهجانبه یکی از این مؤلفههاست، به این معنا که خودسازی در سیره نبوی به معنای سرکوب بدن یا تمایلات نفسانی نیست، بلکه شامل تربیت و تعادل میان روح، بدن و هیجانات است.
وی، امیدآفرینی را رسالت انبیا خواند و با قرائت شعری از مولوی (انبیا گفتند نومیدی بد است...)، نسل جوان را به دوری از ناامیدی فراخواند و گفت: پاکیزگی، ورزش، خواب منظم و مهار خشم نیز از اجزای این خودسازی است.
فتحاللهی خدمت در خانواده را دیگر مؤلفه عملی سیره نبوی دانست و گفت: پیامبر(ص) به صورت عملی در خانه خدمت و تقسیم کار میکرد. در خانه نباید با نقشهای رسمی اداری رفتار کرد و معیار محبت واقعی، سهمی است که فرد در آرامش دیگری ایفا میکند. کار صرفاً منبع درآمد نیست، بلکه ابزار ساختن خود و جامعه است و اخلاق حرفهای مستلزم توانمندی، کوشش، امانتداری، انصاف و پیگیری کیفیت است؛ حتی اگر کار فرد توسط مسئولان دیده نشود.
کاربستهای استراتژیک در عرصه مدیریت و تصمیمگیری
این استاد دانشگاه در بخش پایانی سخنان خود، به کاربستهای کلیدی سیره نبوی برای مدیران و تصمیمگیران پرداخت و گفت: از جمله این کاربستها میتوان به مدیریت و رهبری عمومی، منطق پیمان و همزیستی و صبر راهبردی اشاره کرد.
وی افزود: بر اساس آیه ۱۵۹ سوره آل عمران، توالی رهبری موفق شامل نرمش و مهربانی، گذشت و بخشش، مشورت با مردم و در نهایت تصمیم قاطع و توکل بر خدا است. مدیر مهربان بیتصمیم و مدیر قاطع بیمشورت، هر دو فرساینده اعتماد عمومی هستند.
فتحاللهی در پایان سخنان خود با تأکید بر اینکه سیره نبوی منطق تبدیل باور به رفتار است، مسئولان و حاضران را به چالش کشید و گفت: اگر سیره این انسان بزرگوار یک منطق عملی است، ما از فردا باید کدام یک از تصمیمهای مدیریتی یا شخصی خود را اصلاح کنیم؟
انتهای پیام
